Веселка (Phallus impudicus)
Полисахариди, антиоксиданти, народна медицина, ограничени клинички докази
Накратко — што прави оваа печурка?
Веселката е добро позната во балканската и источноевропската народна медицина — жените ја користеле за различни болести уште пред да постои современа наука. Денес, кога научниците ја испитуваат, наоѓаат интересни биоактивни компоненти: полисахариди и антиоксиданти кои во лабораторија покажуваат ефекти врз имунолошкиот систем и туморски клетки. Сепак, важно е да се биде чесен — ниво на докази од лабораторија е различно од клинички докази кај луѓе. Веселката е интересна за науката, но сè уште не е доволно истражена за да се дадат силни препораки. Тоа не значи дека е неефикасна — значи дека е недоволно проучена.
Активни компоненти
Полисахариди — β-глукани и хетерополисахариди со потенцијална имуномодулаторна активност, слично на другите медицински печурки.
Фенолни компоненти и антиоксиданти — флавоноиди и полифеноли со антиоксидативна активност, измерена in vitro.
Стеролни компоненти — ергостерол и сродни стероли, присутни во значителни количини во плодното тело.
Индол деривати — специфични ароматични компоненти поврзани со карактеристичниот мирис на свежата печурка.
Како делува?
Антиоксидативна и анти-инфламаторна активност
Лабораториските истражувања покажуваат дека екстрактите од Phallus impudicus имаат мерлива антиоксидативна активност преку:
- Неутрализација на слободни радикали (DPPH и ABTS тестови)
- Инхибиција на липидна пероксидација
- Намалување на про-инфламаторни маркери in vitro
Mleczek et al. (2016) — Хемиски состав и антиоксидативна активност
Објавено: Food Chemistry Тип: Хемиска анализа и in vitro испитување Протокол: Анализа на биоактивни компоненти и антиоксидативна способност на Phallus impudicus екстракти Резултати: Плодното тело содржи мерливи количини на фенолни компоненти со DPPH антирадикалска активност. Содржина варира во зависност од фазата на развој на печурката. Заклучок: Веселката е антиоксидативно активна, но интензитетот е умерен во споредба со другите медицински печурки. DOI: 10.1016/j.foodchem.2015.09.086
Имуномодулаторна активност — лабораториски наоди
Полисахаридните фракции на Phallus impudicus покажуваат активност врз имунолошките клетки во in vitro услови — стимулација на макрофаги и зголемување на продукцијата на цитокини. Сепак, важно е да се нагласи дека овие наоди досега не се потврдени во контролирани клинички студии кај луѓе.
Народна медицина и традиционална употреба
Во различни регионални традиции, веселката е користена за rani и воспаление на кожата (локална апликација), артритис и зглобни болки, и општо „јакнење" на организмот. Дел од овие употреби имаат биохемиска основа во антиоксидативните и анти-инфламаторните наоди, но клиничкото потврдување недостасува.
Дози и форми
| Форма | Доза | Напомена |
|---|---|---|
| Екстракт (плодно тело) | 500-1500mg дневно | Стандардизација по активни компоненти не постои |
| Прашок од сушено плодно тело | 2-5g дневно | Традиционална форма |
| Тинктура | По упатство на производителот | Варијабилна концентрација |
Напомена: Поради ограничените клинички докази, не постои консензус за оптимална доза. Употребата е главно базирана на традиционалната пракса.
Внимавајте на
Ограничени клинички докази — за разлика од Turkey Tail, Shiitake или Reishi, за веселката нема рандомизирани клинички студии кај луѓе. Употребата е базирана на традиција и лабораториски наоди.
Идентификација на печурката — Phallus impudicus има слични видови. Ако собираш диво, консултирај се со миколог за точна идентификација.
Алергии — можни алергиски реакции, особено на свежата форма поради ароматичните индол компоненти.
Бременост и доење — поради недостаток на безбедносни студии, употребата не се препорачува.
Референци
- Mleczek M, et al. Bioactive compounds in Phallus impudicus fruiting bodies at different developmental stages. Food Chem 2016. DOI: 10.1016/j.foodchem.2015.09.086
- Kozarski M, et al. Antioxidative and immunomodulating activities of polysaccharide extracts from edible mushrooms. Food Chem 2011. DOI: 10.1016/j.foodchem.2010.11.026
- Geml J, et al. Phallus impudicus chemical characterization and biological activity. Mycol Prog 2010. DOI: 10.1007/s11557-009-0627-4